Ενεργειακή αναβάθμιση κατοικιών: Το νέο σχέδιο στρέφεται στα ευάλωτα νοικοκυριά

Η επόμενη φάση ενεργειακών αναβαθμίσεων στις κυπριακές κατοικίες σχεδιάζεται με πιο στοχευμένο κοινωνικό προσανατολισμό. Το Υπουργείο Ενέργειας επεξεργάζεται νέο σχέδιο για ευάλωτα και ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά, με πρόθεση εφαρμογής προς το τέλος του 2026 ή στις αρχές του 2027.

Η στόχευση συνδυάζει τα χαρακτηριστικά του κτηρίου με την οικονομική κατάσταση του ενοίκου. Στην παρουσίαση του προϋπολογισμού στις 19 Οκτωβρίου, ο Μιχάλης Δαμιανός ανέφερε ότι η ενεργειακή φτώχεια προσδιορίζεται λαμβάνοντας υπόψη το εισόδημα, τις δαπάνες ενέργειας και τη χαμηλή ενεργειακή απόδοση της κατοικίας.

Η αναβάθμιση ως ολοκληρωμένη παρέμβαση

Το νέο σχέδιο προβλέπεται να συνδυάζει μέτρα εξοικονόμησης με αξιοποίηση ανανεώσιμων πηγών, καθώς και τεχνική και οικονομική υποστήριξη. Οι παρεμβάσεις θα χρειάζεται έτσι να ανταποκρίνονται τόσο στις τεχνικές ανάγκες της κατοικίας όσο και στις δυνατότητες του νοικοκυριού να τις υλοποιήσει.

Ο υπουργός ανακοίνωσε ότι έχουν εξασφαλιστεί €100 εκατ. για την περίοδο 2026–2032, με χρηματοδότηση 75% από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα και 25% από κρατικούς πόρους. Πρόκειται για τον πολυετή χρηματοδοτικό ορίζοντα της στήριξης που παρουσίασε, όχι για ατομικό όριο ενίσχυσης ή ποσό διαθέσιμο άμεσα σε κάθε ιδιοκτήτη.

Πώς συνδέεται το κτήριο με τον δικαιούχο

Στην υποδομή εφαρμογής εντάσσονται Εθνικό Παρατηρητήριο Ενεργειακής Φτώχειας, Τοπικοί Ενεργειακοί Κόμβοι και πληροφοριακό σύστημα εντοπισμού δικαιούχων. Ο συνδυασμός οικονομικών και κτηριακών παραμέτρων απαιτεί αυτή τη σύνδεση: μια κατοικία με χαμηλή απόδοση δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιορίσει την οικονομική κατάσταση του ενοίκου, όπως και ένα χαμηλό εισόδημα δεν περιγράφει από μόνο του τις τεχνικές παρεμβάσεις που χρειάζεται το ακίνητο.

Το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα προβλέπει, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, χρηματοδότηση για ευάλωτες ομάδες και επενδύσεις στην ενεργειακή απόδοση και στην ανακαίνιση κτηρίων. Το κυπριακό σχέδιο θα χρειαστεί να μεταφράσει αυτή την κατεύθυνση σε συγκεκριμένους κανόνες συμμετοχής και υλοποίησης.

Δύο διαφορετικές διαδικασίες

Στην ίδια υπουργική παρουσίαση γίνεται χωριστή αναφορά στο «Εξοικονομώ – Αναβαθμίζω στις Κατοικίες 2026» των €20 εκατ., με έναρξη αιτήσεων στις 20 Οκτωβρίου. Η υποβολή για αυτή την πρόσκληση ολοκληρώθηκε στις 21 Οκτωβρίου λόγω εξάντλησης του προϋπολογισμού. Οι όροι της δεν μεταφέρονται αυτομάτως στο υπό επεξεργασία σχέδιο για ενεργειακά φτωχά νοικοκυριά.

Για όσους εξετάζουν εργασίες σε κατοικία, το κρίσιμο έγγραφο θα είναι ο νέος οδηγός εφαρμογής: εκεί θα προσδιοριστούν οι δικαιούχοι, οι επιλέξιμες παρεμβάσεις και η διαδικασία χρηματοδότησης. Η κυβερνητική εξαγγελία δίνει κατεύθυνση και χρονικό ορίζοντα. Δεν αποτελεί ακόμη έγκριση συγκεκριμένης ανακαίνισης, ούτε τεκμηριώνει από μόνη της μελλοντική μείωση λογαριασμού ή αύξηση της αξίας ενός ακινήτου.