Τα έργα που αλλάζουν την Κύπρο
Περνώντας από τη νότια πύλη του Μεσαιωνικού Μοναστηριού της Αγίας Νάπας, ο επισκέπτης βγαίνει από την πλατεία «Γιώργος Σεφέρης» και μπαίνει σε μια πέτρινη αυλή. Στα ανοίγματα πίσω από τις καμάρες φαίνονται σήμερα τα υαλοστάσια. Πιο κοντά στην κρήνη, μια ξύλινη ράμπα γεφυρώνει τη διαφορά στο ύψος του δαπέδου. Το 2026 τα παλιά κελιά και οι διαμορφωμένοι χώροι της μονής φιλοξένησαν δημόσιες εκθέσεις.
Η αλλαγή ξεκίνησε από μια ανάγκη του κτιρίου. Ένα σύνολο με πολλές κατασκευαστικές φάσεις έπρεπε να συντηρηθεί και να προσαρμοστεί ώστε να δέχεται επισκέπτες και εκθέματα. Η έκθεση για τη Μονή Αποστόλου Βαρνάβα την άνοιξη και οι «Μύθοι της Κύπρου» το καλοκαίρι και το φθινόπωρο έδειξαν πώς χρησιμοποιούνται πλέον οι χώροι.
Από την πλατεία στις αίθουσες
- 2022Η πλατεία βόρεια της μονής αναπλάθεταιΤον Οκτώβριο εγκαινιάζεται η ανάπλαση της Μεσαιωνικής Πλατείας, δίπλα στο συγκρότημα.
- 2025Καταγράφεται η παράδοση του έργουΟ κυβερνητικός απολογισμός αναφέρει ότι το οικοδομικό έργο παραδόθηκε στον Δήμο.
- 2026Οι αίθουσες δέχονται επισκέπτεςΤο «Τόπος ευκλεής» και οι «Μύθοι της Κύπρου» παρουσιάζονται στο κοινό με ελεύθερη είσοδο.
Τι χρειάστηκε να αλλάξει μέσα στο μνημείο
Η μονή συγκροτείται γύρω από μια αυλή με τη θολωτή κρήνη στο κέντρο και τον ναό, εν μέρει λαξευμένο στον βράχο, στη δυτική πλευρά. Κτίσματα από διαφορετικές εποχές όπως τα κελιά και η στοά συνυπάρχουν γύρω της. Τον 20ό αιώνα το συγκρότημα είχε ήδη αποκτήσει άλλη χρήση. Το 1978 έγινε οικουμενικό συνεδριακό κέντρο για εκκλησίες της Κύπρου και της Μέσης Ανατολής.
Στην ανατολική πτέρυγα, τέσσερα κελιά με σταυροθόλια ανήκουν στα παλαιότερα σωζόμενα τμήματα της μονής. Στο κέντρο της αυλής, ο θόλος της κρήνης στηρίζεται σε τέσσερις πεσσούς. Καθώς κινείται κανείς ανάμεσα στα μικρά δωμάτια, τη στοά και την πλατεία της αυλής, εναλλάσσονται οι κλίμακες του ίδιου συγκροτήματος. Αυτή είναι και η διαδρομή που ακολουθεί μια έκθεση όταν περνά από τον έναν χώρο στον άλλο.
Στη νέα προσαρμογή, οι εργάτες έβαλαν δάπεδα στους μουσειακούς και τους κοινόχρηστους χώρους, διαμόρφωσαν την αυλή και πέρασαν ηλεκτρολογικές και μηχανολογικές υποδομές. Ο ηλιακός, ο στεγασμένος διάδρομος της μονής, έκλεισε με υαλοστάσια ώστε να ενταχθεί στον εκθεσιακό χώρο. Η φωτογραφία του Σεπτεμβρίου 2026 δείχνει αυτή τη συμβίωση από κοντά. Οι παλιές καμάρες εξακολουθούν να ορίζουν την όψη, ενώ πίσω τους διακρίνεται η έκθεση.
Έγιναν επίσης έργα προσβασιμότητας. Η ράμπα δίνει ένα συγκεκριμένο παράδειγμα του τι σημαίνει να μετατρέπεις ένα προστατευόμενο κτίσμα σε επισκέψιμο χώρο. Στην ιστορική πέτρα, κάθε αλλαγή ύψους επηρεάζει τη διαδρομή. Το πού μπορεί να κινηθεί ένας επισκέπτης καθορίζει και το τι μπορεί να δει.

Η παράδοση του έργου και οι πρώτες εκθέσεις
Στον κυβερνητικό απολογισμό του 2025, η εγκεκριμένη δαπάνη του οικοδομικού έργου αναφέρεται στα 2,293 εκατ. ευρώ, με αναθέτουσα αρχή τον Δήμο Αγίας Νάπας. Ο ίδιος απολογισμός ξεχωρίζει την παράδοση της κατασκευής από την υλοποίηση της μουσειολογικής μελέτης, για την οποία προβλεπόταν ξεχωριστός διαγωνισμός. Η επίσημη ιστοσελίδα της μονής περιγράφει τη μόνιμη αφήγηση ως σχεδιασμό που θα συνδυάσει αρχαιολογικά ευρήματα, τέχνη, έγγραφα και αντικείμενα της καθημερινής ζωής.





