Σε βάθοςΓνώμηΣτήλεςΠεριοχέςΟδηγοίΕργαλείαΠαρουσιάσεις έργωνPM Studio
ΕΙΔΗΣΗ · ΑΝΑΛΥΣΗ · ΠΡΟΟΠΤΙΚΗ

Αρχιτεκτονική & Ζωή / Ανάλυση

Το αγγείο που είχαμε στην τσέπη: Το Φοινί πίσω από το παλιό δεκάλεπτο

Το κέρμα των δέκα σεντ της κυπριακής λίρας έφερε ένα φοινιώτικο αγγείο. Πίσω από το μικρό σύμβολο βρίσκεται μια ιστορία υλικών, εργαστηρίων και αντικειμένων που σχεδιάστηκαν για να χρησιμοποιούνται.

Το αγγείο που είχαμε στην τσέπη: Το Φοινί πίσω από το παλιό δεκάλεπτο

Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ

Για χρόνια η εικόνα ενός αγγείου από το Φοινί βρισκόταν στις τσέπες μας. Ήταν επάνω στο κέρμα των δέκα σεντ της κυπριακής λίρας. Πριν γίνει μικρό εθνικό σύμβολο, ανήκε σε μια παράδοση αντικειμένων φτιαγμένων για το σπίτι και την παραγωγή.

Μιλάμε για το παλιό δεκάλεπτο της λίρας, όχι για το σημερινό κέρμα του ευρώ. Η διάκριση αξίζει να γίνει, επειδή οδηγεί σε ένα λιγότερο γνωστό ερώτημα: πόση ιστορία σχεδιασμού μπορεί να χωρέσει σε ένα αντικείμενο που χρησιμοποιούμε χωρίς να το παρατηρούμε;

Ο πηλός είχε τόπο προέλευσης

Η επίσημη καταγραφή της άυλης κληρονομιάς περιγράφει την αγγειοπλαστική του Φοινιού με πηλό από χώματα της γύρω περιοχής. Οι μαστόρισσες χρησιμοποιούν χαμηλό, αργόστροφο τροχό, προσθέτουν λαβές και διακόσμηση, αφήνουν τα αγγεία να στεγνώσουν στη σκιά και στη συνέχεια τα ψήνουν.

Η ίδια καταγραφή ξεχωρίζει τα μεγάλα πιθάρια, που κατασκευάζονταν εξ ολοκλήρου με το χέρι από άνδρες αγγειοπλάστες. Η γειτνίαση με τα κρασοχώρια της Λεμεσού στήριξε την παραγωγή δοχείων αποθήκευσης κρασιού. Δεν επρόκειτο, επομένως, για μια τέχνη αποκομμένη από την οικονομία της περιοχής.

Το εργαστήριο χρειάζεται χώρο για ολόκληρη τη διαδικασία

Ένα αγγείο φωτογραφίζεται εύκολα επάνω σε ένα ράφι. Η κατασκευή του απαιτεί περισσότερα: χώρο για το υλικό, επιφάνεια εργασίας, προστατευμένο στέγνωμα και κατάλληλη διαδικασία ψησίματος. Αν θέλουμε να κατανοήσουμε τη χειροτεχνία, πρέπει να δούμε και αυτές τις λιγότερο θεαματικές ανάγκες.

Πριν το αγγείο φτάσει στο ράφι
01Πρώτη ύληΠηλός από χώματα της περιοχής.
02ΜορφοποίησηΧαμηλός αργόστροφος τροχός· τα μεγάλα πιθάρια με το χέρι.
03ΣτέγνωμαΣε σκιερό χώρο, πριν από το ψήσιμο.
04ΚαμίνιΤο τελικό στάδιο της κατασκευής.

Σύνοψη της επίσημης καταγραφής της αγγειοπλαστικής του Φοινιού. Δεν αποτελεί τεχνική συνταγή ή οδηγία λειτουργίας καμινιού.

Αυτή η διαδρομή βοηθά να διαβάσουμε διαφορετικά ένα εργαστήριο μέσα σε χωριό. Η αξία του βρίσκεται τόσο στην πρόσοψη που συναντά ο επισκέπτης όσο και στη δυνατότητα να συνεχίζει να παράγει. Η ανακαίνισή του χρειάζεται να διατηρεί χώρο για τη δουλειά, όχι μόνο για την έκθεση του τελικού προϊόντος.

Η λαβή είναι πρώτα μια απόφαση χρήσης

Σε ένα δοχείο νερού, το βάρος, το κράτημα και το στόμιο επηρεάζουν τον τρόπο χρήσης. Σε ένα μεγάλο δοχείο αποθήκευσης, η χωρητικότητα και η δυνατότητα χειρισμού δημιουργούν άλλες απαιτήσεις. Η παρατήρηση αυτών των διαφορών είναι ένας απλός τρόπος να προσεγγίσουμε το αντικείμενο ως σχεδιασμό.

Δεν χρειάζεται να αποδώσουμε σε κάθε καμπύλη έναν συμβολισμό. Αρκεί να αναρωτηθούμε πώς το κρατούσε ο χρήστης, πού το τοποθετούσε και τι έβαζε μέσα. Έτσι η αισθητική συνδέεται ξανά με την καθημερινή ζωή, αντί να περιορίζεται στην αόριστη ετικέτα «παραδοσιακό».

Τρεις ερωτήσεις μπροστά σε ένα χειροποίητο αγγείο
Ερώτηση Τι μας βοηθά να καταλάβουμε
Από τι φτιάχτηκε; Τη σχέση της πρώτης ύλης με τον τόπο
Πώς κατασκευάστηκε; Την τεχνική, τον χρόνο και τον χώρο εργασίας
Για ποια χρήση; Το μέγεθος, τη λαβή, το στόμιο και τη μορφή

Από τη βιτρίνα πίσω στη ζωντανή τέχνη

Η αγγειοπλαστική του Φοινιού εντάχθηκε στον Εθνικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς το 2017. Πρόκειται για εθνική εγγραφή, όχι για ξεχωριστή ένταξη στον παγκόσμιο κατάλογο της UNESCO. Η επίσημη τουριστική παρουσίαση του χωριού αναφέρει εργαστήρια και το ιδιωτικό Πηλαβάκειο Μουσείο.

Για τον σημερινό επισκέπτη, το ενδιαφέρον μπορεί να αρχίσει από το κέρμα και να φτάσει στην κατασκευή. Για όποιον σχεδιάζει ένα σπίτι, η ίδια ιστορία προσφέρει μια πιο ουσιαστική σχέση με τα υλικά: να γνωρίζει ποιος έφτιαξε ένα αντικείμενο, πώς δουλεύτηκε και γιατί έχει τη συγκεκριμένη μορφή.

Το Φοινί δεν χρειάζεται να χωρέσει σε μια νοσταλγική εικόνα. Η συνέχεια της τέχνης του αφορά ανθρώπους, δεξιότητες και λειτουργικούς χώρους. Το αγγείο στο δεκάλεπτο είναι μια καλή αφορμή για να τους προσέξουμε.

Κεντρική Τράπεζα Κύπρου · κέρμα 10 σεντ της κυπριακής λίρας · Κυπριακή Εθνική Επιτροπή UNESCO · αγγειοπλαστική Φοινιού · Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά της Κύπρου · έκδοση 2020, σελ. 51 · Υφυπουργείο Τουρισμού · χωριό Φοινί

Περισσότερα θέματα ↗

Περισσότερες οπτικές.

Λάρνακα: Τι μένει στο οικόπεδο όταν φύγει το πρατήριο;
Έργα & ΑναπτύξειςΑνάλυση

Λάρνακα: Τι μένει στο οικόπεδο όταν φύγει το πρατήριο;

Δύο περιβαλλοντικοί φάκελοι για πρατήρια στην περιοχή Χρυσοπολίτισσας δείχνουν το επόμενο κεφάλαιο μετά την αποξήλωση: έλεγχοι εδάφους, υπόγειων νερών και τεκμηρίωση πριν από την…

3′ ανάγνωση
CYPRUSNEWS MEDIA GROUP

Η γνώση
συνδέεται.

Περισσότερες οπτικές από το δίκτυο του ομίλου.