Η ΑΛΛΗ ΟΨΗ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ
Το σπίτι μπορούσε να σε χαιρετήσει πριν συναντήσεις τον οικοδεσπότη. Στην Οικία του Διονύσου, στην Πάφο, οι επιγραφές «ΧΑΙΡΕΙ» και «ΚΑΙ ΣΥ» πλαισίωναν ένα ψηφιδωτό στην περιοχή της αρχικής εισόδου. Το καλωσόρισμα ήταν μέρος του δαπέδου.
Αυτή η μικρή λεπτομέρεια αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε ένα διάσημο μνημείο. Τα ψηφιδωτά δεν ήταν πίνακες τοποθετημένοι σε μια ουδέτερη αίθουσα. Ανήκαν σε κατοικία, σε χώρους όπου άνθρωποι περνούσαν, συναντιούνταν, έτρωγαν και παρουσίαζαν τον εαυτό τους στους καλεσμένους τους.
Μια κατοικία με επίσημη και καθημερινή πλευρά
Ο ψηφιακός οδηγός του Τμήματος Αρχαιοτήτων περιγράφει μια πολυτελή ρωμαϊκή οικία περίπου 2.000 τετραγωνικών μέτρων, με σαράντα δωμάτια που έχουν έρθει στο φως. Οι βασικοί χώροι αναπτύσσονταν γύρω από κεντρική υπαίθρια αυλή.
Οι επίσημοι χώροι με ψηφιδωτά βρίσκονται σήμερα κάτω από το προστατευτικό στέγαστρο. Στα ανατολικά οργανώνονταν ιδιωτικοί χώροι γύρω από μικρότερη αυλή, ενώ στα δυτικά βρίσκονταν αποθήκες και χώροι εξυπηρέτησης. Η διάταξη δείχνει ένα σπίτι με διαφορετικούς βαθμούς πρόσβασης και προβολής.
Το πρώτο μήνυμα ερχόταν από κάτω
Στα δωμάτια 3 και 15, η επίσημη ερμηνεία συνδέει τις παραστάσεις με την υποδοχή. Οι προσωποποιήσεις των εποχών και το παγώνι εντάσσονται σε μια σύνθεση που μιλά για ομορφιά, ευημερία και φιλοξενία. Οι σύντομες επιγραφές χαιρετούσαν όσους έμπαιναν και έβγαιναν.
Δεν μπορούμε να αναπαραστήσουμε τη διαδρομή κάθε καλεσμένου ή τον τρόπο συμπεριφοράς του οικοδεσπότη. Μπορούμε, όμως, να αναγνωρίσουμε μια σχεδιαστική πρόθεση: η υποδοχή αποκτά περιεχόμενο από τη στιγμή που ο επισκέπτης περνά στο εσωτερικό.
Θεματική ανάγνωση των επίσημων αρχαιολογικών περιγραφών. Οι τρεις κάρτες δεν δηλώνουν σειρά δωματίων ή διαδρομή επισκέπτη.
Η μεγάλη αίθουσα ήταν και σκηνή κοινωνικής ζωής
Ο επίσημος ηχητικός οδηγός εξηγεί τη χρήση της μεγάλης αίθουσας για υποδοχή και γεύματα. Η διάταξη των ανακλίντρων και η σχέση τους με το ψηφιδωτό βοηθούν να καταλάβουμε ότι το δάπεδο σχεδιαζόταν μαζί με τη χρήση του δωματίου. Το κεντρικό θέμα και τα περιθώρια δεν είχαν τον ίδιο ρόλο.
Για έναν σημερινό αναγνώστη, αυτό είναι ένα ενδιαφέρον μάθημα εσωτερικού σχεδιασμού. Η εικόνα ενός χώρου επηρεάζεται από το πού στέκεται κάποιος, πού κάθεται και τι βλέπει από εκεί. Η διακόσμηση αποκτά μεγαλύτερη δύναμη όταν συνδέεται με αυτές τις πραγματικές θέσεις.





